De meeste mensen die Bohol bezoeken, volgen een vrij voorspelbare route. Ze verblijven op Panglao, brengen een dag door bij de beroemde Chocolate Hills, bezoeken het opvangcentrum voor spookdiertjes en maak misschien een boottocht over de Loboc-rivier, voordat ze weer naar het strand gaan. Hoewel deze bekende bezienswaardigheden zeker de moeite waard zijn, zou je enkele van de mooiste plekken van Bohol missen. 

Hoe verder je het eiland trekt, hoe meer je het landschap van Bohol ziet veranderen. Denk aan verborgen watervallen, rijstterrassen, spectaculaire uitzichtpunten, kleine dorpjes, met jungle bedekte bergen, prachtige koraalriffen en natuurlijke ‘cave pools’. De oostkant van het eiland heeft nauwelijks toeristen, terwijl er toch plekken te vinden zijn zoals Anda en Alicia viewpoint.

Als je de tijd hebt, raad ik je ten zeerste aan om een ​​scooter te huren en verder te kijken dan de standaard toeristische route. Hier zijn de plekken die je volgens mij niet mag missen.

Waar te verblijven in Bohol

Bohol is een enorm eiland, maar de meeste mensen verblijven op Panglao. Panglao ligt helemaal in het zuidwesten en is daardoor niet de meest gunstige uitvalsbasis om de rest van het eiland te verkennen. Zelf houd ik niet van overvolle plekken, dus besloot ik Panglao helemaal over te slaan. Er zijn elders in de Filipijnen toch veel mooiere stranden en duiklocaties te vinden, dus ik wilde graag een andere kant van het eiland zien.

De belangrijkste opties voor een verblijf zijn Panglao, de omgeving van de Chocolate Hills, de omgeving van de Loboc-rivier of Anda. Ik koos ervoor om in het midden van het eiland te verblijven, bij Bohol Hammock Hostel. Dit is een geweldige plek als je op zoek bent naar de typische hostelsfeer. Ze bieden ook privékamers aan, dus ook als je het leven op slaapzalen inmiddels achter je hebt gelaten, kun je hier prima terecht. Elke avond serveren ze een vegetarisch buffet diner en ze organiseren een wandeling bij zonsopgang naar de Chocolate Hills. Je kunt er ook een scooter huren; dankzij de centrale ligging is het een ideaal startpunt voor verkenningstochten. De enige plek die naar mijn mening te ver weg ligt voor een dagtocht, is Anda. Daar kun je beter een paar nachten blijven.

Ik kan Anda White Beach Resort van harte aanbevelen! Het beschikt over een infinity pool met uitzicht, goed eten en directe toegang tot het strand. Het personeel was ontzettend vriendelijk en behulpzaam.

Voor een verblijf bij de Loboc-rivier raad ik Fox & The Firefly Cottages aan. Je kan hier ook lekker eten als je alleen een dag tripje naar de Loboc rivier maakt.

Wat is er te doen in Bohol

Chocolate Hills

Je kunt natuurlijk niet naar Bohol gaan en de Chocolate Hills overslaan; ze zijn niet voor niets zo beroemd. (Al geef ik zelf eigenlijk de voorkeur aan het uitkijkpunt bij Alicia.)

Deze bijzondere, perfect ronde heuvels zijn verspreid over centraal Bohol en vormen een van de meest herkenbare landschappen van het eiland. Er zijn er meer dan duizend; in het droge seizoen kleurt het gras bruin, wat ze hun beroemde, chocolade-achtige uiterlijk geeft. In het regenseizoen zijn ze juist felgroen. Hoewel ze bekendstaan ​​als de ‘Chocolate Hills’, vind ik ze in het regenseizoen eigenlijk nog mooier! De Chocolate Hills maken ook deel uit van de geolocaties van het Bohol Island UNESCO Global Geopark.

Het Chocolate Hills-complex in Carmen is de klassieke plek om van het uitzicht te genieten; hier beklim je de trap naar een uitkijkplatform dat over de heuvels uitkijkt. Maar hier is een tip: je hoeft niet per se te betalen voor een geweldig uitzicht. Er is een gratis uitkijkpunt langs de weg waar je kunt stoppen om de heuvels vanuit een andere hoek te bekijken.

Tip: Zonsopgang en zonsondergang zijn populaire momenten voor een bezoek. Wil je de grootste drukte vermijden, dan is het midden van de dag eigenlijk het beste. Ik vind het prachtige licht toch wel de beste tijd en de moeite waard, maar zoek gewoon een gratis uitkijkpunt op!

Bezoek de Chocolade plantage

Een van mijn favoriete activiteiten was een bezoek aan een cacaoplantage, waar je ook je eigen chocolade kunt maken! Op deze plantages leer je meer over de teelt en verwerking van cacao. Het is echt een mega leuke ervaring. aan het einde van de rondleiding kun je je eigen chocolade reep maken. Veel interessant dan een chocoladereep kopen in een souvenirwinkel. Je leert alles over het productieproces, bekijkt de bomen in de kwekerij en op de plantage, en proeft lokaal geproduceerde chocolade. Bovendien is het een mooie manier om lokale boeren te steunen en een kant van Bohol te ontdekken die de meeste bezoekers nooit zien.

Als je toch al het platteland rond de Chocolate Hills verkent, is een bezoek aan een cacaoplantage een leuke manier om je dag nog interessanter te maken. Het is ongeveer 25 minuten rijden vanaf het belangrijkste uitkijkpunt. Ze serveren er ook hapjes en thee als je zelf chocolade gaat maken, dus zorg ervoor dat je niet al te vol zit van de lunch.

Ik raad aan om vooraf via hun website te reserveren voor de rondleiding! De rondleidingen vinden op vaste tijden plaats en de plantage is niet elke dag geopend.

Ga vogel spotten in Rajah Sikatuna Protected Landscape

Dit was eigenlijk mijn favoriete activiteit op Bohol. Het eiland herbergt veel interessante vogelsoorten, waaronder enkele die er endemisch zijn. Enkele van de soorten waar vogelaars specifiek naar op zoek gaan, zijn de blauwborstpitta, de Samarhapvogel, de Filipijnse trogon en nog vele andere. Zelf vond ik de Uilnachtzwaluw ook geweldig. Mijn vogelgids heet Mike en je kunt contact met hem opnemen via WhatsApp op +63 948 633 3369. Hij was werkelijk fantastisch en wist ons alles te laten zien wat we wilden zien!

Bohol’s Watervallen

Een van de dingen die Bohol veel heeft, zijn watervallen! Een goede reden om verder te kijken dan Panglao!

Er liggen verspreid over Bohol diverse watervallen, en sommige zijn wat lastiger te bereiken dan andere. Juist daardoor is het extra de moeite waard, want ze zijn meestal niet druk en je waant je midden in de jungle. De volgende drie watervallen zijn goed met elkaar te combineren:

Pahangog Falls

De Pahangog-waterval in Dimiao was mijn favoriete waterval op het eiland. Hij is niet de grootste, maar wel de mooiste qua natuurlijke schoonheid, vind ik. De korte wandeling ernaartoe leidde naar een plek die veel meer indruk op me maakte dan ik had verwacht. Een waterval omringd door weelderig groen en stort naar beneden in een diepe, natuurlijke poel waar je heerlijk kunt afkoelen na de tocht.

De wandeling naar de waterval is kort, maar tegenwoordig is een gids verplicht. Voor de hike is de gids niet echt nodig, maar zie het als een leuke manier om kennis te maken met een lokale bewoner. De kleine vergoeding draagt ​​bij aan de lokale economie. Ik zag mensen die er een punt van maakten, omdat ze niet wilden betalen, maar volgens mij begrijpen zij het niet helemaal. Behandel de gidsen met respect; de lokale bevolking heeft alle recht om een ​​vergoeding te vragen, zowel om de natuur te beschermen als om te profiteren van de toeristen die van de natuurlijke schoonheid van hun eiland willen genieten.

Dam-Agan Falls

De Dam-Agan-waterval is nog zo’n prachtige waterval in de omgeving van Dimiao. Als je dit deel van Bohol verkent, kun je een bezoek aan de Pahangog- en Dam-Agan-watervallen (en misschien zelfs de Ingkumhan-waterval) het beste combineren tot één dagtocht, in plaats van er aparte uitstapjes van te maken. Bij Dam-Agan ligt een leuk vlot waarmee je tijdens je bezoek kunt spelen! Het is ook een goede foto prop 😉

Dit is zo’n dag waarop de reis erheen bijna net zo leuk is als de bestemming zelf: je rijdt door het groenere, rustigere binnenland van het eiland en komt veel minder toeristen tegen. Onderweg stopte ik bij enkele rijstvelden, waar de lokale bevolking altijd wel in was voor een praatje!

Ingkumhan Falls

Van de drie watervallen die dicht bij elkaar liggen, vond ik Ingkumhan Falls de minst indrukwekkende. Toch is het de moeite waard om er even langs te gaan als je toch al in  de buurt bent. De waterval is nog steeds prachtig en een leuke toevoeging aan je reisroute op Bohol, vooral als je graag de gebaande toeristische paden verlaat. Er is ook een kleine rope swing hier.

Can-umantad Falls

Met een hoogte van ongeveer 60 meter geldt de Can-umantad-waterval als de hoogste waterval van Bohol.  En de omgeving is net zo indrukwekkend als de waterval zelf.

Ik zou een bezoek aan de Cadapdapan-rijstterrassen en de Can-umantad-waterval combineren tot één dagtocht. Je rijd door prachtige landschappen en komt buiten de gebaande paden. Je komt enkele andere toeristen tegen, maar op veel plekken zijn slechts een paar andere mensen.

Cadapdapan Rijstvelden

Als je de oostkant van Bohol bereikt, mag je de Cadapdapan-rijstterrassen niet missen.

Deze terrassen zijn omgeven door groene heuvels en landbouwgrond en zijn een van de mooiste landschappen die je zult vinden als je Bohol verder in trekt.  Ze zijn vooral een bezoek waard omdat je ze kunt combineren met de Can-umantad-watervallen.

Ik zou een bezoek aan de Cadapdapan-rijstterrassen en de Can-umantad-waterval combineren tot één dagtocht. Het is een van die uitstapjes op Bohol die je buiten de standaardroute van Panglao brengt en je laten kennismaken met het landschap van het eiland. Een enorm deel van de bewoners op Bohol verbouwt rijst. In het juiste seizoen zie je overal langs de weg rijst te drogen liggen.

Kinahugan Falls

Nog zo’n prachtige, ongerepte waterval met een plek om te zwemmen. Ook bij de lokale jeugd is het een populaire plek. Omdat het wat afgelegen ligt, is het er totaal niet toeristisch. Als je van natuurlijke zwemplekken houdt, zul je deze plek super vinden.

Pangas Falls

Een erg populaire zwemplek voor de omliggende dorpen en toeristen die in de buurt van de Chocolate Hills verblijven. Prachtig, maar wel de meest toeristische van de watervallen die ik heb bezocht. Ik vond het echter niet te druk en ook juist wel gezellig. Het is een fijne plek om een middagje te ontspannen!

Alicia Panoramic Park

Als je op zoek bent naar een van de meest spectaculaire uitzichtpunten op Bohol, mag je Alicia niet overslaan. Het is wel essentieel om vroeg in de ochtend te gaan, want gedurende de dag wordt het erg heet. Er is ook de mogelijkheid om hier te kamperen en de zonsopkomst te bekijken.

Het Alicia Panoramic Park kijkt uit over de Binabaje Hills, een indrukwekkend landschap van glooiende, met gras begroeide heuvels in het noordoosten van Bohol. De heuvels reiken tot zo’n 400 meter hoogte en verschillen sterk van de ronde vormen van de Chocolate Hills.

Dit is een van mijn favoriete tips voor reizigers die een kant van Bohol willen zien die nog niet zo door het massatoerisme is ontdekt.Het landschap is vooral prachtig wanneer de heuvels bedekt zijn met felgroen gras, en het uitzichtpunt biedt een heel andere blik op het eiland. Dit is een plek die ik zeker zou aanraden als je op zoek bent naar iets dat afwijkt van de standaardreisroutes op Bohol.

Waarom ik de spookdiertjes/Tarsiers niet zou bezoeken

Het zien van een Filipijns spookdiertje (tarsier) staat bij veel mensen hoog op hun verlanglijstje voor Bohol. Deze kleine, nachtactieve diertjes zijn ontzettend schattig, maar na me in de ervaring te hebben verdiept en verhalen van andere reizigers te hebben gehoord, voel ik me er persoonlijk niet prettig bij om het toerisme rondom deze dieren op Bohol aan te bevelen. Ik zal hieronder uitleggen, waarom je beter niet kan gaan.

Spookdiertjes zijn nachtdieren; van nature zouden ze overdag rusten en zich verschuilen. Bij het ‘opvangcentrum’ werden bezoekers door een gebied geleid waar de dieren overdag in een boompje onder een blad zaten. Ze waren daar duidelijk geplaatst. Dit is geen observatie van natuurlijk gedrag; het voelde eerder alsof de dieren op plekken waren neergezet zodat toeristen ze konden zien. Ik heb dit alleen van andere reizigers gehoord en besloot dat een bezoek het niet waard was, omdat ik me er niet goed bij zou voelen. De mensen die er waren geweest hebben me verteld dat ze niets hebben gezien of gehoord over natuurbescherming.  Ik durf wel te stellen dat het overdag constant storen schadelijk is voor deze diertjes.

Dat een locatie het label ‘opvangcentrum’ (sanctuary) draagt, betekent niet automatisch dat een bezoek eraan een verantwoorde ervaring met wilde dieren is.

Mocht je ooit in Sulawesi zijn, hier kun je Tarsiers in het wild zien op een verantwoorde manier! 

Loboc River Cruise — maar zonder de grote toeristenboot

De Loboc-rivier is een van de meest bekende bezienswaardigheden van Bohol. De rivier slingert zich door prachtige tropische begroeiing en geeft een heel andere kijk op het eiland. Persoonlijk zou ik de grote toeristenboot niet aanraden. Ik kan me echter voorstellen dat je er met de juiste groep wel plezier aan kunt beleven; er is een lunchbuffet met live muziek aan boord. Maar als je net als ik de voorkeur geeft aan ervaringen die wat persoonlijker aanvoelen, zou ik die grote rondvaartboot, die eigenlijk een drijvend restaurant is, overslaan. Kies in plaats daarvan voor een kleinere lokale boot of een privétocht op de rivier.

Met een vriendin huurde ik een klein bootje bij Darling Watersport & Equipment Rental, een klein lokaal bedrijfje. De boot werd bestuurd door een paar jonge lokale gasten, waardoor wij heerlijk konden ontspannen. Aan het einde van de tocht bereik je een waterval; met de grote boot zou je daar moeten omdraaien, maar wij maakten een korte stop om te zwemmen bij de waterval.

En als je tijd hebt: blijf in Loboc overnachten in plaats van er alleen een dagtocht vanuit Panglao van te maken. Zo kun je ook in het donker de vuurvliegjes op de rivier ervaren.

Bewonder de Vuurvliegjes op de Loboc Rivier

Een van de meest bijzondere ervaringen op de Loboc-rivier in Bohol is het zien van vuurvliegjes langs de rivier ’s nachts. Als het donker wordt, beginnen de bomen langs het water op te lichten met kleine groene flitsen, en op de rivier zijn, omringd door duisternis en vuurvliegjes, is een heel andere ervaring dan cruises overdag. Daarom is het leuk om een ​​nachtje in de buurt van Loboc door te brengen. Je hoeft na je rivierervaring niet terug te haasten naar Panglao, en je kunt de rivier ervaren wanneer de sfeer na zonsondergang volledig verandert.

Ik heb het zelf niet meegemaakt, maar er is ook een vuurvliegtocht langs de Lungsodaanrivier in Candijay.

Verblijf in Anda

Als je slechts één advies uit deze gids ter harte neemt, laat het dan dit zijn: breng niet je hele reis op Bohol door in Panglao. Panglao is praktisch, biedt volop accommodaties en restaurants en is een prima uitvalsbasis voor de eerste paar dagen. Maar als je de tijd hebt, reis dan naar het oosten en verblijf een paar nachten in Anda. Anda is rustiger en gemoedelijker, en wordt omringd door een schitterend landschap. Je vindt er stranden, kalksteenformaties, ‘cave pools’ en misschien wel het mooiste van alles, prachtige plekken om te duiken en snorkelen.

De regio staat steeds meer bekend om zijn koraalriffen en onderwaterleven, maar is nog altijd veel minder ontwikkeld aan dan Panglao.

Snorkelen voor het Blue Star Dive Resort

Een van mijn favoriete onderwaterplekken in Anda is het rif dat direct voor Blue Star Dive Resort ligt. Het rif is ontzettend kleurrijk, met veel prachtige gele en paarse koralen, en dankzij het goede zicht voelt de hele ervaring aan alsof je door een aquarium zwemt. Meestal zijn hier ook schildpadden te zien! En als je duiker bent, is Anda zeker ook een bestemming om te overwegen.

Toegangsprijs voor de snorkel plek: 150 pesos.

Cabagnow Cave Pool

Een andere reden om Anda te bezoeken zijn de grotten met natuurlijke zwembaden in het kalksteen. Ik vond ik ze zelf wel wat tegenvallen. Cabagnow Cave Pool is waarschijnlijk de bekendste. Het is er prachtig, maar ik had verwacht dat het groter zou zijn. Als je toch in Anda bent, is het zeker de moeite waard om erheen te gaan, maar ik zou er niet speciaal hiervoor helemaal naartoe reizen. De lokale bevolking komt er graag. Je ziet er veel mensen die van de rand in het water springen en een duik nemen. Het water is erg blauw, maar de kleur komt pas echt goed tot zijn recht als het zonlicht erop valt. Wij waren er vrij vroeg en de zon scheen er toen nog niet op.

Toegangskosten: milieubijdrage 30 PHP, parkeerkosten motor 10 PHP, entree 50 PHP; totaal: 90 PHP.

Openingstijden: 08:00 tot 16:00 uur; gesloten op maandag en vrijdag.

Favoriete Restaurants op Bohol